// Kolom links
 

 
Interviews

Regelmatig nodigen wij iemand uit voor een interview. Politici, bekende Nederlanders of mensen die anderszins de aandacht vragen van deze site. Een onderdeel van deze rubriek is de serie 'Op de huishoudtrap' waarin we een huisman of zorgende vader interviewen.


Een interview met prof. dr. Tineke Willemsen
3 oktober 2004

Een echte vent wil niet dat zijn vrouw voor hem rent

Dr. Tineke Willemsen is lange tijd verbonden geweest aan faculteit sociale wetenschappen (Vrouwenstudies) van de universiteit van Brabant. Ze is columniste, en publiceert regelmatig over emancipatie e.d. Momenteel doet ze wetenschappelijk onderzoek op het terrein van de sociale wetenschappen. In een exclusief interview voor deze site geeft ze haar kijk op de huisman.
Mannen vervullen relatief weinig zorgtaken, zowel in het gezin als in de maatschappij. Ziet u dat als een probleem, en zo ja, hoe zou u het liever verdeeld zien?
Het is een probleem omdat het in het gezin leidt tot overbelasting van vrouwen,
en tot veel onvrede bij vrouwen (zie *).
Bovendien krijgen kinderen, vooral jongens, zo een slecht voorbeeld, en blijft de scheve verdeling daardoor bestendigd. In de maatschappij leidt het tot onderbezetting in de zorgsector, waarvan we allemaal wel de kwalijke gevolgen weten.
Hoe ik het liever verdeeld zou zien is dat, gemiddeld genomen, mannen en vrouwen ongeveer evenveel tijd aan huishouden en kinderverzorging zouden bested en, en dat in de maatschappij alle functies in de zorg, hogere en lagere, dus bijvoorbeeld zowel artsen als verplegend personeel, gelijk over de seksen verdeeld zouden zijn.

Denkt u dat een basisvergoeding voor hen die onbetaalde zorg verlenen mannen zal stimuleren om meer zorgtaken op zich te nemen?
En wat zou het imago van de betaalde maar vooral de onbetaalde zorg kunnen verbeteren zodat deze aantrekkelijker wordt voor mannen?


Ik denk dat een basisvergoeding niets uitmaakt, integendeel. Dan wordt geld een belangrijk criterium, door de overheid aangereikt, om te beslissen wie de zorgtaken op zich neemt, dan gaan mannen en vrouwen kijken wat de voordeligste oplossing is, en dan zullen nog minder mannen het gaan doen. Want de, ongetwijfeld lage, basisvergoeding zou in de meeste gezinnen voor mannen dan een grotere teruggang betekenen dan voor vrouwen, gezien de nog steeds bestaande beloningsverschillen tussen vrouwen en mannen.
Imago-verbetering is het probleem niet, zeker niet bij de onbetaalde zorg. Zowel mannen als vrouwen vinden kinderverzorging leuk en belangrijk, en hebben een hekel aan huishoudelijk werk. Dit blijkt keer op keer uit onderzoek. Deze eensgezinde opvattingen van vrouwen en mannen kunnen dus de sekseverschillen in tijdsbesteding niet verklaren.

Er zitten m.i. twee denkfouten in deze vraag besloten. Ten eerste worden kinderverzorging en huishoudelijk werk over één kam geschoren als onbetaalde zorg. Maar er is een hemelsbreed verschil tussen zorg voor kinderen en zorg voor het huishouden.
Zorgen voor kinderen heeft een zeer goed imago, mannen doen het minder dan vrouwen maar wel veel meer dan vroeger, en zijn er ook trots op (zetten bijvoorbeeld onder hun mailtjes dat ze die met het kind op schoot aan het schrijven zijn ;-)). ( ik maakte me schuldig aan deze vorm van cybervertedering om dit interview voor elkaar te krijgen, Roel.)
Het imago van zorgen voor kinderen behoeft dus weinig verbetering, het is al aantrekkelijk. Wat ondersteund moet worden is dat mannen het daadwerkelijk in grotere getale en in meerdere mate gaan doen.
Huishoudelijk werk heeft daarentegen een heel slecht imago. Mannen doen het daarom zo goed als niet of alleen de leukere klusjes; vrouwen voelen zich er verantwoordelijk voor dat het geen al te vieze rotzooi wordt en doen het dan maar, al dan niet wrokkend.
Imagoverbetering is niet te doen. Zeg nou zelf, zo'n reclame waarin iemand fluitend van plezier de wc schoonmaakt, of de keukenvloer dweilt, dat werkt toch eerder op je lachspieren dan dat je denkt ja leuk, dat ga ik zo ook eens even doen?
Je denkt hoogstens getver, dat is waar ook, dat zou ik eigenlijk nodig moeten doen.

Om mannen aan het huishouden te krijgen zou men moeten proberen om op hun rechtvaardigheidsgevoel te werken, want de meeste mannen beseffen wel dat het niet eerlijk is dat vrouwen voor de vervelende klusjes moeten opdraaien, maar ze voelen zich nog niet echt geroepen daar iets aan te doen. Een campagne zou op dat vage onrechtvaardigheidsbesef gericht kunnen zijn. Een echte vent wil niet dat zijn vrouw voor hem rent. Zoiets.

De tweede denkfout is dat het aan het imago van de taken ligt, terwijl het veel meer aan het imago van de seksen ligt, aan onze opvattingen over wat mannen en vrouwen zijn, wat mannelijk en vrouwelijk is. Zowel mannen als vrouwen, vaders en moeders zelf en hun omgeving vinden diep in hun hart dat mannen in elk geval toch wel de kost moeten verdienen, en dat vrouwen toch wel het beste voor hun kinderen kunnen zorgen. Een vader die halftime werkt is een zorgende vader, een moderne held; een moeder die halftime werkt laat haar kinderen de dupe worden van haar carrieredrang.
Dit is natuurlijk overdreven maar is, grosso modo, toch nog steeds wel de opvatting die er in Nederland over werken en zorgen door mannen en vrouwen bestaat. Daarom denk ik dat het doorbreken van stereotypen zo belangrijk is. Dat kan alleen maar op de lange duur, stereotypen zijn diep geworteld, en door heel veel contra-stereotiepe voorbeelden: werkende moeders met gelukkige kinderen, zorgende vaders, etc.
Zolang het nog uitzonderingen zijn die als zodanig gepresenteerd worden, wat je nu erg ziet met vrouwen in leidinggevend functies en met huismannen, verandert het stereotype niet. Als het niet meer zo opvalt, niet zo nadrukkelijk als bijzonder en anders gepresenterd wordt, dan zal langzaam maar zeker het beeld veranderen, hoeven mannen en vrouwen ook niet meer op te boksen tegen verwachtingen wat ze wel of niet horen te doen, en zal er een meer gelijke verdeling komen.

Vindt u het een maatschappelijke plicht dat iedereen een bijdrage levert, op zijn of haar manier, aan een zorgrijke samenleving? En wat zou er aan beleid kunnen worden ontwikkeld om er voor te zorgen dat iedereen dat ook daadwerkelijk gaat doen?

Nee dat vind ik niet; ik vind dat iedereen een bijdrage hoort te leveren aan de samenleving, en dat er in die samenleving als geheel voldoende zorg voor iedereen moet zijn.
Dat betekent niet dat iedereen een zorgtaak voor anderen moet hebben, je kunt ook je steentje bijdragen aan de samenleving door een goede docent te zijn, of een goede politie-agent.
Binnen het gezin vind ik wel dat iedereen een zorgverantwoordelijkheid t.o.v. de andere gezinsleden moet hebben, maar dat wordt waarschijnlijk niet bedoeld met deze vraag.

Wat heeft uw voorkeur: meer huismannen of meer tweeverdieners?

Dat maakt mij op de korte termijn helemaal niets uit.
Op de lange duur zou je wensen dat iedereen zich op beide terreinen kan ontplooiien, en dan zijn tweeverdieners, mits niet daardoor overbelast, waarschijnlijk de meest logische invulling van dat idee.
Maar zeker op de korte termijn kunnen huismannen ook een goede voorbeeldfunctie hebben, en, zeker als ze niet al tezeer zichzelf als een uitzondering presenteren maar doen alsof het gewoon is, langzaam maar zeker zorgen voor de zo gewenste vermindering van stereotiepe verwachtingen.
Maar je kunt je ook voorstellen dat er andere vormen van tweeverdienen en huisvrouw/huisman ontstaan, bijvoorbeeld om de beurt een jaar fulltime zorgen en een jaar fulltime werken.
Daarvoor is een beleid nodig dat rekening houdt met de levensfase waarin iemand verkeert, en flexibele arbeid met baangarantie (flexibel voor de werknemer, niet alleen voor de werkgever!) mogelijk maakt.
Een situatie waarin mensen met kinderen allebei fulltime werken en de verzorging van jonge kinderen meer dan 8 uur per dag aan anderen overlaten is te ver verwijderd van de heersende opvattingen over hoe je kinderen hoort op te voeden en over het recht op genieten van je kinderen.
Dus tweeverdieners zullen voorlopig merendeels half/half of driekwart/driekwartverdieners zijn, wat altijd nog beter is dan de traditie van anderhalfverdieners waarbij steevast de vrouw het halfje is, die in totaal (inclusief kinderverzorging en huishouden) dan toch nog meer uren per week draait.

* (zie het artikel van Alkeline van Lenning en prof. Willemsen in Tijdschrift voor Genderstudies, vierde jrg nr 3, september 2001, p. 5-19).


Door: Roel van der Wekken


Kijk ook eens in ons Forum


© 2017 - Huismannen.nl - email: info@huismannen.nl


 
Nog meer...
  • Herinneringen aan je peuter- en kleutertijd, kan dat?
  • Seks en de huisman
  • John Lennon de huisman: het Playboy interview uit 1981
  • Jeroen Kramer: 'van thuisblijfvader krijg ik kromme tenen'
  • Op de huishoudtrap: Elroy Tan

    Alle artikelen